प्राय:हिजो आज, धेरै मानिसहरू गृहकार्य गर्न, काम गर्न, र उपयोगी जानकारी सिर्जना वा भण्डारण गर्न कम्प्युटरमा भर पर्छन्। तसर्थ, कम्प्युटरमा जानकारी भण्डारण गर्न का लागी सुरक्षित संग राख्नु महत्त्वपूर्ण छ। कम्प्यूटर प्रयोग गर्ने व्यक्तिहरुले डाटा हराउने, दुरुपयोग र दुरुपयोगबाट आफ्नो कम्प्युटरलाई जोगाउन पनि अत्यन्त महत्त्वपूर्ण छ। उदाहरणका लागि, ह्याकरहरूको पहुँच मा जानकारी गर्न नपरोस् भन्नाका लागी व्यवसायहरूले आफूसँग भएको जानकारी सुरक्षित राख्नु महत्त्वपूर्ण हुन्छ। घर प्रयोगकर्ताहरूले पनि अनलाइन कारोबारमा गर्दा आफ्नो क्रेडिट कार्ड नम्बरहरू सुरक्षित छन् या छैनन् भनी सुनिश्चित गर्न आवश्यक छ। कम्प्युटर सुरक्षा जोखिम त्यो कार्य हो जसले सूचना, सफ्टवेयर, डाटा, प्रशोधन असंगतताहरू, वा कम्प्युटर हार्डवेयरमा क्षति पुर्याउन सक्छ, यी मध्ये धेरैलाई क्षति पुर्याउने योजना बनाइएको हुन्छ। कम्प्युटर सुरक्षा लाइ जानाजानी उल्लङ्घन गरिने कार्य लाई कम्प्युटर अपराध भनिन्छ जुन साइबर अपराधभन्दा अलि फरक हुन्छ। साइबर अपराध इन्टरनेटमा आधारित गैरकानूनी कार्यहरू भनेर चिनिन्छ। त्यहाँ साइबर अपराधहरू निम्त्याउने मानिसहरूका धेरै फरक वर्गहरू छन्, र उनीहरूलाई ह्याकर, क्र्याकर, साइबर आतंकवादी, साइबर जबरजस्ती लुट्ने, अनैतिक कर्मचारी, स्क्रिप्ट किडी, र कर्पोरेट जासूस भनेर चिनिन्छ। ह्याकर शब्द वास्तवमा राम्रो शब्दको रूपमा चिनिन्थ्यो तर अब यसको धेरै नकारात्मक दृष्टिकोण छ। ह्याकर भनेको गैरकानूनी रूपमा कम्प्युटर वा कम्प्युटर नेटवर्क पहुँच गर्ने व्यक्ति हो। तिनीहरू प्रायः दावी गर्छन् कि तिनीहरू नेटवर्कको सुरक्षामा चुहावट फेला पार्न यो गर्छन्।
क्र्याकर शब्दलाई कुनै सकारात्मक कुरासँग कहिल्यै जोडिएको छैन यसले कसैलाई कसरी जानाजानी नराम्रो कारणहरूका लागि कम्प्युटर वा कम्प्युटर नेटवर्क संग पहुँच गर्छ भनेर बुझाउँछ। यो मूलतः एक दुष्ट ह्याकर हो। तिनीहरू नष्ट गर्ने वा जानकारी चोरी गर्ने उद्देश्यले यसलाई पहुँच गर्छन्। दुबै क्र्याकर र ह्याकरहरू नेटवर्क कौशल मा धेरै अब्बल हुन्छन । साइबर आतंकवादी भनेको राजनीतिक कारणले कम्प्युटरलाई नष्ट गर्न कम्प्युटर नेटवर्क वा इन्टरनेट प्रयोग गर्ने व्यक्ति हो। यो नियमित आतंकवादी हमला जस्तै हो किनभने यसको लागि उच्च दक्ष व्यक्तिहरू, कार्यान्वयन गर्न लाखौं डलर र वर्षौंको योजना चाहिन्छ। साइबर लुटपाट गर्ने व्यक्ति भनेको इमेलहरूलाई आपत्तिजनक शक्तिको रूपमा प्रयोग गर्ने व्यक्ति हो। तिनीहरूले सामान्यतया एक कम्पनीलाई धेरै धम्कीपूर्ण इमेल पठाउँछन् कि उनीहरूले केही गोप्य जानकारी जारी गर्नेछन्, सुरक्षा चुहावटको शोषण गर्नेछन्, वा कम्पनीको नेटवर्कलाई हानि पुर्याउने काम गर्नेछन्। उनीहरूले केही समयमै ब्ल्याक मेलिङ जस्ता कार्यहरू नगर्नका लागि भुक्तान गरिएको रकम अनुरोध गर्नेछन्। एक अनैतिक कर्मचारी एक कर्मचारी हो जसले अवैध रूपमा धेरै कारणहरूले गर्दा आफ्नो कम्पनीको नेटवर्क मा घुसपेठ गर्दछ। कोहि पैसा को लागी गर्ने गर्छन भने कोहि आफ्नो व्यक्तिगत रिसिबिको कारण गर्ने गर्छन।
एक स्क्रिप्ट किडी त्यो व्यक्ति हो जो क्र्याकर जस्तै हो किनभने तिनीहरू मा पनि हानि गर्ने इरादाहरू हुन सक्छन्, तर तिनीहरूसँग सामान्यतया प्राविधिक सीपहरू कमहुने गर्द छ । तिनीहरू सामान्यतया मूर्ख किशोरहरू हुन् जसले पूर्वलिखित ह्याकिंग र क्र्याकिंग कार्यक्रमहरू प्रयोग गर्छन्। एक कर्पोरेट जासूससँग अत्यन्त उच्च कम्प्युटर र नेटवर्क कौशल हुन्छ र डेटा र जानकारी चोर्न वा मेटाउनको लागि अनि एक विशिष्ट कम्प्युटर वा कम्प्युटर नेटवर्क तोड्न काममा लगाइन्छ।गलत धन्दा संचालन गर्ने कम्पनीहरूले कर्पोरेट जासूसी भनेर चिनिने अभ्यासमा यी प्रकारका मानिसहरूलाई काममा लगाउँछन्। तिनीहरूले आफ्नो प्रतिस्पर्धा हरुको गैरकानूनी रुपमा फाइदा लिन यो गर्छन्। व्यापार र घर प्रयोगकर्ताहरूले आफ्नो कम्प्युटरलाई सुरक्षा जोखिमहरूबाट जोगाउन वा सुरक्षित गर्न सक्दो प्रयास गर्नुपर्छ। यस लेखको अर्को भागले तपाइँको कम्प्यूटरलाई सुरक्षित राख्न मद्दत गर्न केही संकेतहरू दिनेछ। जे होस्, यो याद गर्नुपर्दछ कि तपाइँको कम्प्युटरलाई सुरक्षित गर्नको लागि त्यहाँ कुनै शत प्रतिशत ग्यारेन्टी तरिका छैन त्यसैले तिनीहरूको बारेमा बढी जानकार हुनु आजको दिन माआवश्यक छ। जब तपाइँ नेटवर्कमा जानकारी अपलोड गर्नुहुन्छ यो एक व्यापार नेटवर्क मा प्रसारित जानकारी को तुलना मा एक उच्च सुरक्षा जोखिम हो किनभने प्रशासकहरु सामान्यतया सुरक्षा जोखिमहरु बाट जोगाउन मद्दत गर्न केहि चरम उपायहरु लिन्छन्। इन्टरनेटमा, त्यहाँ कुनै शक्तिशाली प्रशासक छैन जसले जोखिम धेरै उच्च बनाउँछ। यदि तपाइँ निश्चित हुनुहुन्न कि तपाइँको कम्प्यूटर कम्प्यूटर जोखिम को लागी कमजोर छ भने तपाइँ जहिले पनि केहि प्रकार को अनलाइन सुरक्षा सेवा को उपयोग गर्न सक्नुहुन्छ जुन एक वेबसाइट हो जसले तपाइँको कम्प्यूटर ईमेल र इन्टरनेट कमजोरीहरु को जाँच गर्दछ। त्यसपछि कम्पनीले यी कमजोरीहरूलाई कसरी सच्याउने भन्ने बारे केही सूचकहरू दिनेछ। कम्प्युटर आपतकालीन प्रतिक्रिया टोली समन्वय केन्द्र(Emergency Response Team Coordination center जहाँ यो गर्न सकिन्छ।
कम्प्युटरहरूलाई जोखिममा राख्ने सामान्य नेटवर्क आक्रमणहरूमा भाइरस, वर्म, स्पूफिङ, ट्रोजन हर्सेस हुने गर्दछन् । प्रत्येक असुरक्षित कम्प्यूटर एक कम्प्यूटर भाइरस को मुकाब्ला मा कमजोर हुन्छ जुन एक सम्भावित हानि गर्ने कम्प्यूटर प्रोग्राम हो जसले कम्प्यूटर लाई नकारात्मक रूपमा संक्रमित गर्दछ र प्रयोगकर्ताको सहमति बिना कम्प्यूटर सञ्चालन गर्ने तरिकालाई परिवर्तन गर्दछ। एकपटक कम्प्युटरमा भाइरस पुगेपछि यसले अन्य फाइलहरूलाई सङ्क्रमण गरेर र अपरेटिङ सिस्टमलाई सम्भावित रूपमा हानि पुर्याउन सक्छ। यो ब्याक्टेरिया भाइरस जस्तै हो जसले मानिसलाई संक्रमित गर्छ किनभने यो सानो खुल्ला माध्यमबाट शरीरमा पुग्छ र शरीरको अन्य भागहरूमा फैलिन सक्छ र केहि क्षति हुन सक्छ। समानता यो हो कि यसबाट बच्ने उत्तम तरिका तयारी हो। कम्प्यूटर वर्म भनेको एक प्रोग्राम हो जसले बारम्बार आफैलाई प्रतिलिपि गर्छ र कम्प्युटर भाइरससँग मिल्दोजुल्दो हुन्छ। यद्यपि, भिन्नता यो हो कि भाइरसले आफैलाई कार्यान्वयनयोग्य फाइलमा संलग्न गर्न र यसको एक हिस्सा बन्न सक्छ छ। तर कम्प्यूटर वर्मले गर्न आवश्यक छैन कि यो आफैंमा र अन्य नेटवर्कहरूमा प्रतिलिपि देखिन्छ र धेरै ब्यान्डविथ खान्छ। ट्रोजन हर्सको नाम प्रसिद्ध ग्रीक मिथकको नाममा राखिएको हो। जसलाई गोप्य रूपमा लुकाउने र वास्तवमै वैध प्रोग्राम जस्तो देखिने तर नक्कली प्रोग्रामको वर्णन गर्न प्रयोग गरियको हुन्छ । एक निश्चित कार्यले सामान्यतया ट्रोजन हर्स लाई ट्रिगर गर्दछ, र भाइरस र कम्प्यूटर वर्मको विपरीत, तिनीहरूले आफैंलाई नक्कल गर्दैनन्। कम्प्युटर भाइरस, वर्म, र ट्रोजन हर्सहरू सबैलाई मालिसियस-लजिक प्रोग्रामहरूका रूपमा वर्गीकृत गरिन्छ जुन कम्प्युटरलाई जानाजानी हानी गर्ने प्रोग्रामहरू मात्र हुन्। यद्यपि यी सामान्यतय तीन परकरका हुन् तर त्यहाँ धेरै भिन्नताहरू छन् र तिनीहरूलाई सूचीबद्ध गर्न लगभग असम्भव हुनेछ। तपाईलाई थाहा छ जब कम्प्युटर भाइरस, वर्म,, वा ट्रोजन हर्सबाट संक्रमित हुन्छ यी मध्ये एक वा बढी कार्यहरू हुन्छन्:
अनौठो सन्देश वा तस्विरहरूको स्क्रिन शटहरू देखा पर्छन्।
- तपाईले सोचे भन्दा कम उपलब्ध मेमोरी छ ।
- संगीत वा ध्वनि अनियमित रूपमा बज्छ।
- फाइलहरू भ्रष्ट (कर्प्ट } छन ।
- प्रोग्रामहरूमाा ठीकसँग काम नगर्ने फाइलहरू छन ।
- अज्ञात फाइलहरू वा प्रोग्रामहरू अनियमित रूपमा देखा पर्छन्
- प्रणाली गुणहरू उतार-चढाव हुन्छ
कम्प्यूटर भाइरस, वर्म्स, र ट्रोजन हर्सहरूले आफ्नो पेलोड वा निर्देशनहरू चार साझा तरिकाहरू मार्फत डेलिभर गर्छन्। एक, जब एक व्यक्तिले संक्रमित प्रोग्राम चलाउँ। त्यसैले यदि तपाइँ धेरै चीजहरू डाउनलोड गर्नुहुन्छ भने तपाईले सधैं कार्यान्वयन गर्नु अघि फाइलहरू स्क्यान गर्नुपर्छ, विशेष गरी कार्यान्वयनयोग्य फाइलहरू। दोस्रो, जब एक व्यक्तिले संक्रमित कार्यक्रम चलाउँछ। तेस्रो, जब एक व्यक्तिले संक्रमित ड्राइभको साथ कम्प्यूटर बट गर्दछ, त्यसैले तपाइँ आफ्नो कम्प्युटर लाई बन्द गर्दा मिडिया फाइलहरू लाइ खुलई नछोड्नु महत्त्वपूर्ण छ। चौथो हो जब असुरक्षित कम्प्युटरलाई नेटवर्कमा जडान गरिन्छ। आज, मानिसहरूले कम्प्युटर भाइरस, वर्म, वा ट्रोजन हर्स प्राप्त गर्ने एउटा धेरै सामान्य तरिका हो जब उनीहरूले इमेल संलग्नक मार्फत संक्रमित फाइल खोल्छन्। त्यहाँ शाब्दिक रूपमा हजारौं कम्प्यूटर दुर्भावनापूर्ण तर्क प्रोग्रामहरू हुन्छन र नयाँ संख्या अनुसार बाहिर आउँछ त्यसैले हरेक दिन बाहिर आउने नयाँहरूसँग नियमित जांच गर्नु महत्त्वपूर्ण छ। धेरै वेबसाइटहरूले यसको ट्रयाक राख्छन्।
कम्प्यूटर भाइरस, वर्म र ट्रोजन हर्सहरूबाट कम्प्युटर वा कम्प्युटर नेटवर्कलाई पूर्ण रूपमा सुरक्षित गर्ने कुनै ज्ञात विधि छैन, तर मानिसहरूले ती दुर्भावनापूर्ण प्रोग्रामहरू मध्ये कुनै एकबाट सङ्क्रमित हुने सम्भावनाहरूलाई कम गर्न धेरै सावधानी अपनाउन सक्छन्। जब तपाइँ कम्प्युटर सुरु गर्नुहुन्छ तपाइँको कम्प्युटरको ड्राइभमा हटाउन सकिने(रिमुवेबल ) मिडिया हुनु हुँदैन।अर्थात् जस्तै CD, DVD, र फ्लपी डिस्कहरू। जब कम्प्यूटर सुरु हुन्छ यसले ड्राइभमा बोट सेक्टरलाई कार्यान्वयन गर्ने प्रयास गर्दछ र यदि यो असफल भए पनि बोट सेक्टरमा दिइएको विभिन्न कम्प्युटरको हार्ड डिस्कलाई संक्रमित गर्न सक्छ। यदि तपाइँ एक विशेष कारणले कम्प्युटर सुरु गर्नुहुदैछ र हार्ड डिस्क असफल भयो अनि तपाइँ ड्राइभ पुन: फर्म्याट गर्न प्रयास गर्दै हुनुहुन्छ भने डिस्क संक्रमित छ कि छैन भनेर निश्चित गर्नु आवश्यक छ।
आशा छ तपाईंले यस पेज बाट केही सुझावहरू लिइरहनुभएको छ र निश्चित रूपमा प्रयोग गर्नुहुनेछ। यदि तपाइँसँग अझै केहि प्रश्न या जिज्ञासा छन् भने, कृपया कमेन्ट गर्नुहोस्।
0 Comments